VerSLAAFD

Ik schrik regelmatig hoe verslaafd mensen zijn. Verslaafd in de zin van slaafs. Slaaf van de systemen, instituties en gewoonten die we hebben gebouwd. In de tang gehouden door de angst onze welvaart en verworvenheden kwijt te raken.

Vroeger kreeg een slaaf net genoeg eten, drinken, rust, vrije tijd en onderdak om te kunnen werken. Tegenwoordig is de marge iets ruimer.

Onder slaven waren twee soorten ‘ziektes’ bekend die zich alleen bij slaven manifesteerden:

·         Drapetomanie (de neiging om weg te vluchten) en

·         Dysaethesia Aethiopica (het pathologische gebrek aan motivatie).

Als ik onze samenleving bekijk, zie ik velen lijden aan één of beide ‘ziekte’beelden. We ontvluchten maar al te graag onze realiteit en smachten naar weekends of vakantie en motivatiegebrek, lusteloosheid en depressie neemt epidemische vormen aan.

Er is één groot verschil: nu houden we onszelf in de tang.

ps. goed nieuws, het is binnenkort Bevrijdingsdag 🙂

De kwetsbaarheid van collectivisme

Al onze politieke stromingen hebben, ondanks hun verschillen,  één grote gemene deler. Omdat deze zo breed als vertrekpunt wordt genomen, staat ze boven alle discussie. Oplossingen die vanuit andere vertrekpunten starten zijn bij voorbaat gediskwalificeerd.  Dit onzichtbare, onbesproken fenomeen heet collectivisme. En dat houdt ons in een wurggreep. Genadeloos.

Collectivisme. En de kwetsbaarheid ervan. Daar moeten we het hoognodig over hebben. Anders blijven we steken. Zonder dat we het doorhebben.

Eerst even naar de definitie.

Collectivisme

het stellen van het belang van de gemeenschap boven dat van het individu.

Collectivisme wordt nu random toegepast en beteugelt individuele vrijheden. Collectivisme wordt gerechtvaardigd door te stellen dat de besluiten democratisch genomen zijn. Tegen collectivisme zijn,  wordt uitgelegd als tegen democratie zijn. Tegen democratie zijn betekent dat je dan waarschijnlijk voor dictatuur bent. Zo wordt elke discussie gesmoord.

Democratie is geen staatsvorm maar een beslismodel. Wanneer je een beslismodel invoert moet je nauwkeurig vaststellen wat je op welk niveau bepaalt. Wanneer alles centraal en dus collectief wordt bepaalt, ontstaat er een dictatuur van de meerderheid. Vindt een meerderheid en je kan de rest jouw mening of voorkeur opdringen. Collectivisme tot monocultuur, standaardisatie en frustratie bij grote groepen mensen.

Er zijn genoeg zaken te bedenken die je collectief moet of kan regelen. Het doorschieten in collectivisme is beperkend, paternalistisch en ongewenst. Stel je voor dat we collectief gaan besluiten wat jij moet eten, welke kleding je draagt et cetera.

Het kan weldegelijk anders. Dictatuur is niet het enige alternatief voor democratie. Het alternatief is hard vaststellen welke vrijheden individuen hebben. Ofwel beperken van het aantal onderwerpen die collectief en dus centraal geregeld worden. In Nederland worden onze vrijheden vastgelegd in de grondwet. Jammer is alleen dat je je voor de rechter niet kunt beroepen op deze grondrechten. De politiek ziet hier op toe. Zo zijn we overgeleverd aan de willekeur van onze politieke machthebbers.

Onze collectieve systemen houden moeilijk stand in de dynamische samenleving. Het bijstellen van collectieve systemen gaat traag door bureaucratie en wordt vaak gefrustreerd door tegengestelde belangen van betrokkenen. Daardoor worden er vaak zoutloze compromissen gesloten die kwalitatief onder de maat zijn. Veel mensen haken af en geloven niet meet in het collectieve systeem. Zij worden passief, afwachtend en gaan klagen. Daar zit de achilleshiel van collectivisme.

Door het aantal onderwerpen die centraal en collectief geregeld worden te beperken, ontstaat er ruimte voor diversiteit. En daar is in een snel veranderende samenleving grote behoefte aan.

Door verantwoordelijkheid te decentraliseren activeer je initiatief en zelfredzaamheid. Wat er ontstaat is dat mensen gaan experimenteren met nieuwe oplossingen. Door deze experimenten wordt er veel sneller goed werkende alternatieven gevonden. In een complexe omgeving wint diversiteit het altijd van monocultuur.

Wanneer je in de huidige samenleving om je heen kijkt, zie je overal de onbedoelde neveneffecten van collectivisme. Passieve burgers die wachten (zonder vertrouwen) op oplossingen van de overheid. Een lamgeslagen politiek die door versnippering nauwelijks in staat is kwalitatief goede besluiten te produceren. Onze collectieve systemen brokkelen onder onze handen af. Initiatieven van burgers worden regelmatig tegengewerkt door overheden die krampachtig vasthouden aan hun macht vanuit het collectivisme.  Dit houdt onze samenleving in een wurggreep.

Hoog tijd om het collectivisme te doorbreken en meer ruimte te creëren voor individuele keuzes. Onze politieke leiders zullen ons in het gareel willen houden door allerlei rampscenario’s te schetsen. Als je de staat van onze collectieve systemen bekijkt reist de vraag hoelang we het ons nog kunnen permitteren deze weg te blijven bewandelen. Ons schoolsysteem wordt steeds duurder en sluit steeds minder aan bij de vraag uit de samenleving; steeds meer kinderen vallen buiten de boot en innovatie blijkt onmogelijk. Ons bestuurlijk model is door versnippering lamgeslagen. Ons financieel systeem is failliet. Onze woonmarkt is verziekt. On zorgstelsel is onbetaalbaar terwijl zorgverzekeraars 1,4 miljard winst genereren. En ga zo maar door.

Kortom: laten we collectief voor het afbreken van collectivisme kiezen :-).

Leiderschap: je eigen leven leiden

Leiders zijn onze nieuwe helden. We lijken ze meer nodig te hebben dan zuurstof. Ik ben van mening dat leiderschap schromelijk wordt overschat. En dat ons centralistische beeld van leiderschap onderdeel is van de problemen die we ervaren. Iedereen gaat in de wachtstand totdat er een briljante, alleswetende leider opstaat. Tot die tijd branden we onze huidige, mogelijk niet briljante, alleswetende leider af. Mopperend en wachtend.

De briljante, alleswetende leider is een illusie. Het is ons excuus om zelf geen verantwoordelijkheid te nemen. Mahatma Ghandi zei het als volgt: ““There goes my people. I must follow them, for I am their leader.”  

Via Google vond ik de volgende definitie:

Leiderschap

“Onmisbaar element om ware veranderingen te realiseren. Kan op élk nivo en in elke functie getoond worden. Niet te verwarren met machtspolitiek, stijfkoppigheid of haantjesgedrag.

Gevonden op http://www.encyclo.nl/lokaal/10278

Volgens mij is de bedoeling van leiderschap dat je je eigen leven leidt.

Kwaliteit van onderwijs

Definitie van kwaliteit volgen TQM (Total Quality Management):

“Kwaliteit is een eigenschap van een product of een dienst. Ze kan rechtstreeks gemeten worden als de uitvoering van een bepaalde norm of indirect via de appreciatie van de burger/klant of de impact.“

Sudbury voldoet volgens de onderwijs inspectie niet aan de minimum eisen gesteld in de leerplichtwet. Dit stelt zij vast met hun gestandaardiseerde toezichtkader. Wanneer je de inspectierapporten kritisch leest, valt op dat niet de kwaliteit van het onderwijs is onderzocht maar de aan- of afwezigheid van een voor hen herkenbaar kwaliteitssysteem. Toen de inspectie geen voor hun herkenbaar kwaliteitssysteem heeft aangetroffen, heeft ze geconcludeerd dat de kwaliteit van het onderwijs tekort schiet.

Wanneer je beseft dat de inspectie zoekt naar kwaliteitssystemen die zich baseren op formeel leren, wordt het duidelijk dat er sprake is van een cirkelredenatie. De vrijheid van onderwijs is vervolgens de grote verliezer.

Om een zuivere discussie te kunnen voeren over de kwaliteit van Sudbury onderwijs, moet de systeemdiscussie losgepeuterd worden van de kwaliteitsdiscussie. Deze twee discussie door elkaar voeren doet de werkelijkheid geweld aan: de afwezigheid van een voorkeurs kwaliteitssysteem van de inspectie leidt namelijk, anders dan zij beweert, niet direct tot de conclusie dat van kwaliteit van onderwijs ondeugdelijk is.

Sudbury onderwijs vertrekt vanuit informeel leren. Internationale experts op het gebied van informeel leren als Dr. Alan Thomas, Dr, Peter Gray en Dr. John Moravec hebben de Nederlandse Sudburyscholen bezocht en zijn tot de conclusie gekomen dat de kwaliteit van de scholen prima is. Dat steunt onze empirische ervaringen die we ondertussen hebben: studenten die de school verlaten vinden aansluiting bij vervolgonderwijs en of werk / ondernemerschap. Maar daar neemt de  inspectie geen notie van. Zij hanteert star haar eigen norm en werkwijze.

Omdat de vrijheid van onderwijs een belangrijk grondrecht is en een van de pijlers van een democratische rechtsstaat, is het belangrijk keuzes op dit terrein, met verregaande consequenties,  zuiver en kritisch te maken.  Nu wordt 1 op 1 de redenatie van de inspectie gevolgen op basis van hun bewezen expertise. Echter resultaten uit het verleden, geven geen garanties voor de toekomst….De inspectie heeft weinig tot geen expertise in huis over informeel leren, of heeft het wel maar past het niet toe in haar werkwijze.  

Mijn conclusie is dat innovatie en vernieuwing in onderwijs onmogelijk is wanneer de inspectie haar manier van inspecteren impliciet blijft baseren op een voorkeurspedagogie: formeel leren. Kwaliteit vaststellen op basis van een kwaliteitssysteem vertrekkend vanuit een voorkeurspedagogiek, is gelijk aan een staatspedagogiek introduceren. Gezien de toenemende behoefte aan passend onderwijs lijkt het me zaak zo snel als mogelijk opnieuw vast te stellen dat de vrijheid van richting ook de vrijheid van pedagogische richting impliceert. En dat toezicht dan ook moet vertrekken vanuit de pedagogische visie van de school en niet de standaard van de inspectie. Onderwijs wordt onder druk van deze gestandaardiseerde werkwijze een monopolistische eenheidsworstenfabriek. Onwenselijk voor de democratie en de vrijheid van onderwijs, onwenselijk voor de betrokken kinderen, ouders en studenten en funest voor de broodnodige onderwijsinnovatie. Informeel leren blijkt heel effectief te zijn, is aantoonbaar 25 – 50% goedkoper en leidt tot een leven lang leren in plaats van data reproductie op een toets momenten. Reden genoeg om samen te onderzoeken hoe we de pedagogische stromingen gebaseerd op informeel leren aan het Nederlandse onderwijsveld kunnen toevoegen, in plaats van het een kopje kleiner te maken, dacht ik zo.

Moet informeel leren de nieuwe norm worden? Nee natuurlijk niet. Vrijheid van onderwijs betekent dat iedereen kiest welk onderwijs past bij de eigen levensovertuiging, opvoedkundige/pedagogische visie en vooral bij de kinderen die het betreft. Dus het hele spectrum van formeel, klassikaal tot volledig vraaggestuurd onderwijs moet mogelijk zijn. Wat betekent dat de inspectie op maat toezicht moet houden. Eigenlijk precies zo als de Wet Onderwijs Toezicht al voorschrijft…..