Zelfredzaam, of niet?

Onze systemen en instituties trekken veel verantwoordelijkheid weg bij individuen.
Collectivisme viert hoogtij.
Dat knelt met een individualiserende samenleving.
Aan twee kanten.
Enerzijds zijn mensen ontleert hoe zich verantwoordelijk te gedragen.
Dat kan leiden tot verhuftering en asocialisering.
Anderzijds is er grote behoefte aan persoonlijke vrijheid.
Aan autonomie.
Aan maatwerk
Aan menselijke maat.

Individualisering wordt vaak onterecht in neo-liberale hoek geplaatst.
Individualisering is niet het tegenovergestelde van sociaal.
Het is het tegenovergestelde van collectivisme.
Zowel het socialisme als het liberalisme leiden aan collectivisme.

De rechtvaardiging voor collectivisme is dat er groepen mensen zijn die niet zelfredzaam zijn. Dat individualisme leidt tot het recht van de sterkste.

Collectivisme leidt echter tot onverantwoordelijk gedrag.
Tot infantilisering van grote groepen mensen.
Daarbij leidt collectivisme tot het najagen van eigen belang.
De meerderheid bepaalt de keuzes voor het collectief.
Dit leidt tot polarisering, het nastreven van eigenbelang en een onbetaalbare samenleving.

Dit is het duivels dilemma waarvoor wij ons gesteld zien.
Complexe vraagstukken zijn in de kern vaak simpel.
Zijn mensen van nature zelfredzaam of niet?

Gedrag is zeer context gevoelig.
De te beantwoorden vraag is wat mij betreft dan ook:
Is collectivisme onderdeel van de oplossing of (mede) oorzaak van de problemen die we kennen?

Wat denk jij?

Advertenties

10 thoughts on “Zelfredzaam, of niet?

  1. Mensen zijn niet van nature zelfredzaam. We zijn kuddedieren, voelen ons prettig samen met anderen. Individu in de kudde, dat is wat we zijn, maar niet wat we altijd zien. Soms denken ‘we’ dat we onafhankelijk zijn van de kudde, anderen er niet toe doen, het alleen gaat om ik-ik-ik. Anderzijds moet de kudde niet allesbepalend zijn. Het gaat mis als het individuele doorslaat, of het collectivisme. Er moet balans zijn tussen de kudde en mij.

    • Dank voor jouw reactie, Jack. Ik ben het met jou eens dat de mens een sociaal wezen is. Zodoende moet er balans zijn tussen het individuele en het collectieve. De vraag is hoe die balans tot stand komt. Afgedwongen door het collectief of vrijwillig? Ik geloof in het tweede: vrijwillige collectieven. De omgeving kan bijsturen door haar (individuele) keuzes. En niet afdwingen of opleggen. Dat kent teveel onbedoelde nevenschade als je het mij vraagt…..

  2. Ik ben het eens met Edwin. Om in een groep te overleven zal je een deel van je individualiteit moeten inleveren. Dit gebeurt op vrijwillige basis, anders overleef je het niet in een groep. Als je heel egoistisch bent en niet kan aanpassen, wordt je al snel verstoten. Dat is de wet van de natuur. De mens heeft de eigenschap zich te conformeren naar het collectief. Daar wordt ook veel ‘gebruik’ of ‘misbruik’ van gemaakt. Dit is ook de reden dat mensen ‘macht’ over elkaar kunnen uitoefenen, vanwege het principe dat mensen zich ‘willen voegen’ naar een situatie om maar niet uitgestoten te worden. Wat je merkt bij een gemeenschap waar een machtsverhouding bestaat en mensen onder dwang werken, dat dit uiteindelijk ten koste gaat van het individu. Mensen voelen zich niet meer verantwoordelijk en nemen houding van een slachtoffer aan. Je eigenheid wordt aangetast, je wordt als het ware kleiner, gaat gebukt onder een juk. In een gemeenschap van vrijwillige samenwerking op basis van vertrouwen en respect voelen mensen zich van waarde. Dat is wat mensen drijft.

  3. Oorzaak van of oplossing van welk probleem? Ik denk dat zowel individualistisch als collectief ingestelde mensen nodig zijn in een organisatie. Als je het onderscheid hiertussen al maken kunt. Iedereen zijn eigen stukje verantwoordelijkheid en de 1 kan of wil hiervan iets meer dragen dan de ander.

  4. Cindy, dank voor je bijdrage aan de discussie. Ik zie het volgende probleem in onze samenleving en organisaties. Het is niet de vraag of individualisering plaatsvindt, maar een gegeven. Dit terwijl we zijn ingericht vanuit collectivistische gedachten. Dit knelt en belemmert vooruitgang. Er is noodzaak om onze systemen hieraan aan te passen. Nu wordt individualisme regelmatig gezien als ongewenst. De hang naar opgelegde collectieve oplossingen is groot. Terwijl dat mijns inziens eerder bijdraagt aan het vergroten van de kloof tussen systeem en realiteit.

    • Daar heb je gelijk in. Er blijven echter genoeg mensen over die niet individualistisch zijn ingesteld. Mensen die niets liever doen dan het zo goed mogelijk uitvoeren van de taak die een ander ze oplegt. Het zijn vaak deze mensen die de groep bij elkaar houden. Misschien heb ik het mis, maar ik bespeur de laatste tijd juist een nieuwe hang naar collectivisme.

      • Zoals zo vaak staat de beperking van taal volgens mij onze dialoog in de weg. laat ik beginnen met mijn definitie van collectivisme te duiden: Collectivisme:
        De collectiviteit staat centraal. De mens wordt niet als individu benaderd maar als onderdeel van een groter geheel. Mensen zijn volgend, systemen leidend.

        Wanneer jij stelt dat de ikke-ikke-en-de-rest-kan-stikke mentaliteit (een eenzijdige en beperkte invulling van individualisme) niet werrkt en een hang naar cohesie oproept, ben ik het volledig met jou eens.

        Volgens mij is het zaak te streven naar collectieven die bestaan uit individuen die uit vrije wil hebben besloten onderdeel uit te maken van het collectief.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s