Onderwijsinnovatie?

Woensdag 15 augustus 2012 heeft de Raad van State uitgesproken dat aan Sudburyscholen De Koers en De Kampanje niet aan de leerplicht kan worden voldaan. Een uitspraak waarvan de consequenties nog niet zijn te overzien. Een ding is wel duidelijk: onderwijsinnovatie, ouder initiatief en de vrijheid van pedagogische richting zijn de grote verliezers.

Sudbury onderwijs bewijst als radicale onderwijsinnovatie haar bestaansrecht wereldwijd sinds 1968. Longitudinaal onderzoek wijst uit dat de (cognitieve) opbrengsten minimaal vergelijkbaar zijn met regulier onderwijs. Daarnaast zijn Sudbury leerlingen veel ondernemender, kritischer en gelukkiger in vergelijking met leerlingen van reguliere scholen. Een welkome aanvulling voor het onderwijsaanbod in Nederland, lijkt me. Te meer als je overweegt wat John Medina, hersenbioloog, aan de kaak stelt: “Als je een leeromgeving wilt creëren die direct tegengesteld is aan waar de hersenen goed in zijn, zou je waarschijnlijk zoiets als een klaslokaal ontwerpen“. Dat zegt hij op basis van alle onderzoek tot nu toe. “En als je dingen echt wilt veranderen, moet je het huidige onderwijssysteem afbreken en gewoon opnieuw beginnen”.

Ook onderwijsfuturisten en wetenschappers als Sir Ken Robinson, John Moravec en Sugata Mittra laten ook niets aan onduidelijkheid over wanneer het de noodzaak betreft om onderwijs anders aan te pakken.
Als je de feiten zo opgesomd ziet staan zou je al gauw denken dat initiatiefrijke ouders, die voor eigen rekening en risico een evidence based onderwijssysteem naar Nederland halen, door de overheid gesteund worden, of minimaal niet in de weg worden gelopen. Niets blijkt minder waar. Met de uitspraak van de Raad van State als laatste, trieste hoogte(diepte?)punt.

In het vrije, humane, tolerante, democratische Nederland, waar politici te pas en te onpas het kritische vingertje heffen wanneer het mensenrechtenkwesties betref in andere landen, worden ouders strafrechtelijk vervolgt omdat ze hun kinderen niet naar staatsscholen sturen. Omdat ouders het lef hebben principieel te kiezen hoe ze hun kinderen willen voorbereiden op de samenleving van de 21ste eeuw. Weldenkende, principiële ouders, actief in allerlei geledingen van de samenleving, belasting betalend, zelf hun school organiserend en financierend, worden in Nederland vervolgt omdat ze zich niet voegen naar de voorkeurspedagogiek van de staat. Wat klopt hier niet?

De laatste echte innovaties op het gebied van onderwijs zijn te vinden in de categorie traditionele vernieuwers als Dalton, Jenaplan, Montessori en de Vrije scholen. Wanneer je kritisch kijkt naar wat er momenteel over is van hun zuivere visies zoals die ooit zijn neergezet, is het schrikken. Onder het mom van aanpassing aan de huidige tijdsgeest zijn de essentiële principes achter de pedagogische visies verkwanseld. Langzamerhand zijn alle traditionele vernieuwers de subsidiefuik in gezwommen ten koste van hun eigenheid. Zo gaan alle scholen steeds meer op elkaar lijken en wordt onder druk van opbrengstgericht werken, standaard testen en de budgettaire consequenties van niet meedoen, pedagogische diversiteit de nek omgedraaid. Zoals elke bioloog kan uitleggen is monocultuur dodelijk als overlevingsstrategie. Monocultuur overleeft ‘The survival of the fittest’ niet. Daar is diversiteit voor nodig. Innovatie vraagt om diversiteit. Diversiteit vraagt om experimenteren. Experimenteren vraagt om ruimte. Nu is die ruimte onnodig is ingeperkt door de uitspraak van de Raad van State, wat een grote bedreiging is voor onderwijsinnovatie…..

De overheid is vanuit internationale verdragen verantwoordelijk om ieder kind de mogelijkheid te bieden zich te ontwikkelen. Dit betekent niet dat de overheid verantwoordelijk is voor de opvoedkundige / pedagogische invulling. Sterker, in een democratie is het ondenkbaar dat de overheid haar eigen burgers opvoed. Daar zal zij zich verre van moeten houden. Volgens mij moet het een keuze zijn van ouders hoe zij hun kinderen voorbereiden op de samenleving. Niet een keuze van de overheid.
Er wordt momenteel een onderwijs agenda uitgerold in Nederland, die gebaseerd is op de visie ontwikkeld door de Carnegie foundation om de bevolking in Amerika te transformeren van agrarische samenleving naar industriële samenleving. Opbrengstgericht onderwijs is ontworpen door behaviouristen. De grondbeginselen komen voort uit het wetenschappelijk onderzoek om ratten en muizen te dresseren. Onderwijs zoals wij het kennen is bewust ingericht om vrijgevochten boerenkinkels te conditioneren om volgzaam en gedisciplineerd als verlengstuk van machines arbeid te verrichten in fabrieken. Ofwel achter de retoriek van opbrengstgericht onderwijs zitten pedagogische keuzes. Nu is het zo dat onlangs de vier onderwijsjuristen van Nederland in een gezamenlijk rapport hebben geconcludeerd dat de vrijheid van onderwijs, artikel 23 grondwet, naast de vrijheid van religieuze richting ook de vrijheid van pedagogische richting behelst.

En daar wringt de schoen. De onderwijsinspectie en het ministerie van onderwijs hebben de mond vol van opbrengstgericht onderwijs en introduceren daarmee een staatspedagogiek. Innovaties blijven ze beoordelen met een standaardmal gebaseerd op de wetmatigheden uit het verleden. Dit maakt onderwijsinnovatie bij voorbaat kansloos.

Diversiteit in pedagogische keuzes verdwijnt zo als sneeuw voor de zon. Scholen worden een soort eenheidsworstenfabriek waar onze kinderen onder dwang van budgettaire en/of strafrechtelijke consequenties, doorheen gehaald worden. De overheid bewaakt haar monopolie als een bok op de haverkist, en de goegemeente laat het zich, hier en daar sputterend, aanleunen. Hopeloos!

Het goede nieuws is dat ik steeds meer criticasters spreek. Ouders, docenten en andere in onderwijs geïnteresseerden. Er gaan steeds meer stemmen op dat het anders moet en kan. Dat de inspectiemal te beperkend werkt en het daaruit voortvloeiende onderwijs niet werkt voor alle kinderen. Steeds meer mensen staan op en nemen initiatieven. Binnen en buiten het bekostigd systeem. Laten we elkaar vinden, steunen en versterken. Laten we samenwerken aan een paradigmashift. Zodat innovatie de ruimte krijgt.

Ik ben benieuwd naar reacties.

Edwin de Bree
Co-founder Sudburyschool De Koers

Advertenties

7 thoughts on “Onderwijsinnovatie?

  1. Lees eens in dit stuk hoe een en ander beweegt in onze maatschappij. Niet omdat gevestigde machten dat willen. Omdat wij bewegen en bewegen vanuit een diep gevoel van wijsheid. Ondanks de schijnbare terugslag zijn er juist nu mensen die er voor kiezen kinderen bij Sudbury Scholen aan te melden. Sudbury is niet als springen in het diepe, maar als blijven bij jezelf. Blijven bij jezelf is de veiligste plek die er is. Daar kan geen uitspraak van anderen tegenop.

  2. Blijkf gewoon doorgaan. We moeten af van het principe dat als t niet makkelijk te meten is, dat het dan per definitie niet goed is. In Nederland is je kop boven het maaiveld uitsteken helaas nog steeds een slechte gewaardeerde eigenschap.

  3. Dag Edwin,

    Scherp stuk. Bijzonder dat Nederland, dat zichzelf profileert als zijnde een kenniseconomie, de wortels van haar boom afkapt. Een soort autistische reactie om de wereld beheersbaar te houden met inadequate interventies. Totalitaire trekjes van een systeem dat door de tijd is ingehaald.

    Ik zou dan misschien zelf een andere pedagogische visie prefereren dan nu op bijvoorbeeld de kampanje, maar daar zal het meer op lijken dan op het inblikmodel dat het huidige onderwijssysteem is.

    Succes met je strijd,
    Ik hoop je erin te kunnen steunen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s