“Leren kinderen wel wat op een Sudburyschool?”

De Sudburyscholen staan volop in de aandacht door de uitspraak van de Raad van State dat aan sudburyscholen niet aan de leerplicht kan worden voldaan. Door de krantenkoppeninsteek van de media wordt de complexe discussie rond Sudbury scholen vaak teruggebracht naar no-brainers als:
“De kwaliteit is niet goed op Sudburyscholen”
“Ik zie kinderen gamen, moeten ze niet leren?”
“Leren kinderen wel als ze niet gedwongen worden?”

Hieronder 9 punten om de discussie van meer diepgang te voorzien. Bij (bijna) elk punt plaats ik een link naar info die het onderwerp uitdiept of toelicht.

1. Natuurlijk willen wij goed onderwijs voor onze kinderen. Wij zijn als ouders en docenten niet gek. Het betreft hier geen kwaliteitsdiscussie. We verschillen alleen van visie met de inspectie wat goed onderwijs is. En hoe je dat inzichtelijk maakt.

2. Onze kwaliteit past niet in de standaardmal van de inspectie. Kwaliteit vaststellen gebeurt op basis van criteria. Deze criteria worden vastgesteld vanuit een visie, een perspectief. Kwaliteit vaststellen is zo een exponent van een visie. Wij willen ook kwaliteit. We hebben geen kwaliteitsdiscussie maar een visie discussie. http://www.redhetbasisonderwijs.nl/een-dozijn-redenen-om-te-tekenen

3. Onderwijs moet gaan over ontwikkeling van talenten en ontdekken van passie. Onderwijs is in de loop de jaren in dezelfde val getrapt als onze profit en non-profit organisaties. Het is de downsite van het industriële paradigma. Alles is meetbaar, planbaar, controleerbaar en dus maakbaar. Systemen en meetinstrumenten worden boven kinderen gesteld. Dat leidt tot afbrokkelende motivatie en betrokkenheid. Zo gaat er veel potentieel verloren. http://www.youtube.com/watch?v=zDZFcDGpL4U

4. In een snel veranderende wereld gaat het om leren leren. Voorheen ontwikkelde informatie zich langza(a)m(er) en was bereikbaar via boeken en mensen. Nu is informatie 24/7 beschikbaar voor iedereen en neemt de hoeveelheid informatie exponentieel toe. Iedereen moet continue leren en ontwikkelen om bij te blijven. Ook na school. Leren leren is essentieel. Huidige informatie memoriseren is een achterhaalde aanpak. http://www.slideshare.net/moravec/coleretilt-invisible-learning-slides

5.Leerverlangen, dus motivatie, is de bron van leren. “You can bring a horse to the water, you can’t force it to drink” zo is het ook met leren. In het onderwijs gaat veel tijd, energie, motivatie en potentieel verloren in het “forcing to drink”. Dat is contraproductief. http://jeroenkrouwels.wordpress.com/2012/01/21/hersenen-niet-geschikt-voor-klassikaal-onderwijs/

6. Onderwijs moet gaan over waarde kunnen creëren met kennis, niet over het uploaden van data. In het basis- en voortgezet onderwijs krijg je een diploma als je op het juiste (toets) moment informatie kan reproduceren. De kwaliteit van scholen wordt afgemeten aan hoe goed hun leerlingen hierin zijn. Zo is werkelijke ontwikkeling en unieke talenten en passie van kinderen ondergeschikt gemaakt aan een gestandaardiseerd, fabrieksmatig leerproces. Terwijl de samenleving wacht op mensen die creatief op basis van bestaande en nieuwe informatie oplossingen kunnen ontwikkelen voor de (steeds complexere) vraagstukken waar we voor gesteld worden. http://www.slideshare.net/moravec/coleretilt-invisible-learning-slides

7. Het geven van onderwijs is meer dan onderwijzen. Vroeger was de docent de ontsluiter van informatie. Dat is achterhaald door de tijd (en techniek). Docenten zijn één van de leerbronnen. Leren gebeurt altijd, overal. Informatie is 24/7 beschikbaar. Voor iedereen. Bij alles wat we doen leren we. Leren is een knopje dat niet uit kan. In natuurlijke staat wil ieder kind altijd leren. Wanneer formeel leren leidend wordt gemaakt, kan dat deze natuurlijke staat teniet doen. Dat is eeuwig zonde. Hoeveel mensen ken jij die een hekel hebben aan school (leren?). Een onhandige mindset in een snel veranderende omgeving. http://www.khanacademy.org/

8. Leren is een middel, niet een doel op zich. Wanneer leren het doel wordt, raakt de zin ervan uit zicht. Wanneer de zin uit zicht raakt, verdampt motivatie. Wanneer motivatie verdampt, is leren een worsteling. Wanneer je leert als gevolg van doelen die je jezelf stelt, is leren een spannend en uitdagend proces dat je met vallen en opstaan brengt bij het realiseren van je doelen. Dan vindt leren plaats vanuit nieuwsgierigheid en focus. Zoals je dat bij gepassioneerde mensen en hele jonge kinderen vaak ziet. En wat helaas bij schoolgaande jeugd vaak niet terug te zien is. http://lucstevens.wikispaces.com/7.1+Identiteitsontwikkeling

9. Spelen is gelijk aan leren. Overal in de natuur bereiden jonge dieren zich spelend voor op het leven. Mensen hebben dat een tijdje geleden afgeschaft. Eeuwig zonde, daarmee is een grote bron van leren geëlimineerd. http://www.psychologytoday.com/blog/freedom-learn/201206/free-play-is-essential-normal-emotional-development?utm_source=feedburner&utm_medium=email&utm_campaign=Feed%3A+Freedom-to-Learn+%28Freedom+to+Learn%29

Onderwijsinnovatie?

Woensdag 15 augustus 2012 heeft de Raad van State uitgesproken dat aan Sudburyscholen De Koers en De Kampanje niet aan de leerplicht kan worden voldaan. Een uitspraak waarvan de consequenties nog niet zijn te overzien. Een ding is wel duidelijk: onderwijsinnovatie, ouder initiatief en de vrijheid van pedagogische richting zijn de grote verliezers.

Sudbury onderwijs bewijst als radicale onderwijsinnovatie haar bestaansrecht wereldwijd sinds 1968. Longitudinaal onderzoek wijst uit dat de (cognitieve) opbrengsten minimaal vergelijkbaar zijn met regulier onderwijs. Daarnaast zijn Sudbury leerlingen veel ondernemender, kritischer en gelukkiger in vergelijking met leerlingen van reguliere scholen. Een welkome aanvulling voor het onderwijsaanbod in Nederland, lijkt me. Te meer als je overweegt wat John Medina, hersenbioloog, aan de kaak stelt: “Als je een leeromgeving wilt creëren die direct tegengesteld is aan waar de hersenen goed in zijn, zou je waarschijnlijk zoiets als een klaslokaal ontwerpen“. Dat zegt hij op basis van alle onderzoek tot nu toe. “En als je dingen echt wilt veranderen, moet je het huidige onderwijssysteem afbreken en gewoon opnieuw beginnen”.

Ook onderwijsfuturisten en wetenschappers als Sir Ken Robinson, John Moravec en Sugata Mittra laten ook niets aan onduidelijkheid over wanneer het de noodzaak betreft om onderwijs anders aan te pakken.
Als je de feiten zo opgesomd ziet staan zou je al gauw denken dat initiatiefrijke ouders, die voor eigen rekening en risico een evidence based onderwijssysteem naar Nederland halen, door de overheid gesteund worden, of minimaal niet in de weg worden gelopen. Niets blijkt minder waar. Met de uitspraak van de Raad van State als laatste, trieste hoogte(diepte?)punt.

In het vrije, humane, tolerante, democratische Nederland, waar politici te pas en te onpas het kritische vingertje heffen wanneer het mensenrechtenkwesties betref in andere landen, worden ouders strafrechtelijk vervolgt omdat ze hun kinderen niet naar staatsscholen sturen. Omdat ouders het lef hebben principieel te kiezen hoe ze hun kinderen willen voorbereiden op de samenleving van de 21ste eeuw. Weldenkende, principiële ouders, actief in allerlei geledingen van de samenleving, belasting betalend, zelf hun school organiserend en financierend, worden in Nederland vervolgt omdat ze zich niet voegen naar de voorkeurspedagogiek van de staat. Wat klopt hier niet?

De laatste echte innovaties op het gebied van onderwijs zijn te vinden in de categorie traditionele vernieuwers als Dalton, Jenaplan, Montessori en de Vrije scholen. Wanneer je kritisch kijkt naar wat er momenteel over is van hun zuivere visies zoals die ooit zijn neergezet, is het schrikken. Onder het mom van aanpassing aan de huidige tijdsgeest zijn de essentiële principes achter de pedagogische visies verkwanseld. Langzamerhand zijn alle traditionele vernieuwers de subsidiefuik in gezwommen ten koste van hun eigenheid. Zo gaan alle scholen steeds meer op elkaar lijken en wordt onder druk van opbrengstgericht werken, standaard testen en de budgettaire consequenties van niet meedoen, pedagogische diversiteit de nek omgedraaid. Zoals elke bioloog kan uitleggen is monocultuur dodelijk als overlevingsstrategie. Monocultuur overleeft ‘The survival of the fittest’ niet. Daar is diversiteit voor nodig. Innovatie vraagt om diversiteit. Diversiteit vraagt om experimenteren. Experimenteren vraagt om ruimte. Nu is die ruimte onnodig is ingeperkt door de uitspraak van de Raad van State, wat een grote bedreiging is voor onderwijsinnovatie…..

De overheid is vanuit internationale verdragen verantwoordelijk om ieder kind de mogelijkheid te bieden zich te ontwikkelen. Dit betekent niet dat de overheid verantwoordelijk is voor de opvoedkundige / pedagogische invulling. Sterker, in een democratie is het ondenkbaar dat de overheid haar eigen burgers opvoed. Daar zal zij zich verre van moeten houden. Volgens mij moet het een keuze zijn van ouders hoe zij hun kinderen voorbereiden op de samenleving. Niet een keuze van de overheid.
Er wordt momenteel een onderwijs agenda uitgerold in Nederland, die gebaseerd is op de visie ontwikkeld door de Carnegie foundation om de bevolking in Amerika te transformeren van agrarische samenleving naar industriële samenleving. Opbrengstgericht onderwijs is ontworpen door behaviouristen. De grondbeginselen komen voort uit het wetenschappelijk onderzoek om ratten en muizen te dresseren. Onderwijs zoals wij het kennen is bewust ingericht om vrijgevochten boerenkinkels te conditioneren om volgzaam en gedisciplineerd als verlengstuk van machines arbeid te verrichten in fabrieken. Ofwel achter de retoriek van opbrengstgericht onderwijs zitten pedagogische keuzes. Nu is het zo dat onlangs de vier onderwijsjuristen van Nederland in een gezamenlijk rapport hebben geconcludeerd dat de vrijheid van onderwijs, artikel 23 grondwet, naast de vrijheid van religieuze richting ook de vrijheid van pedagogische richting behelst.

En daar wringt de schoen. De onderwijsinspectie en het ministerie van onderwijs hebben de mond vol van opbrengstgericht onderwijs en introduceren daarmee een staatspedagogiek. Innovaties blijven ze beoordelen met een standaardmal gebaseerd op de wetmatigheden uit het verleden. Dit maakt onderwijsinnovatie bij voorbaat kansloos.

Diversiteit in pedagogische keuzes verdwijnt zo als sneeuw voor de zon. Scholen worden een soort eenheidsworstenfabriek waar onze kinderen onder dwang van budgettaire en/of strafrechtelijke consequenties, doorheen gehaald worden. De overheid bewaakt haar monopolie als een bok op de haverkist, en de goegemeente laat het zich, hier en daar sputterend, aanleunen. Hopeloos!

Het goede nieuws is dat ik steeds meer criticasters spreek. Ouders, docenten en andere in onderwijs geïnteresseerden. Er gaan steeds meer stemmen op dat het anders moet en kan. Dat de inspectiemal te beperkend werkt en het daaruit voortvloeiende onderwijs niet werkt voor alle kinderen. Steeds meer mensen staan op en nemen initiatieven. Binnen en buiten het bekostigd systeem. Laten we elkaar vinden, steunen en versterken. Laten we samenwerken aan een paradigmashift. Zodat innovatie de ruimte krijgt.

Ik ben benieuwd naar reacties.

Edwin de Bree
Co-founder Sudburyschool De Koers